Sigmund Family Memorial

Poësie album van Lotte Sigmund
1939-zomer 1940: Aerdenhout, november 1940 - juli 1941: Bussum.

Het is heel bijzonder dat dit poesie album bewaard is gebleven.
In mei 1942 werd alles in het huis van familie de Nooij, waar Sigmund bij inwoonde, geïnventariseerd en opgeschreven. Van meubels tot speelgoed en boeken van de kinderen. Eerder waren door Sigmund waardevolle eigendommen al in veiligheid gebracht omdat ze verwachtten dat dit ging gebeuren.

Naast dit poesie album zijn ook een paar schriftjes van Kurt en Lotte bewaard gebleven.

Voorkant poesie album Lotte

Poesie album
Een poesie album of Poësie album werd aan klasgenootjes, familie of vrienden gegeven die er een versje in schreven. Het waren vaak stevig gebonden boekjes met lichtgekleurd papier. De versjes waren zorgvuldig met pen geschreven, soms in sierlijk handschrift.

De plaatjes bestonden uit glanzende, reliëfgedrukte afbeeldingen van bloemen, rozen, vergeet-mij-nietjes, engeltjes, schattige kinderen en manden met bloemen. De toon van de versjes was vaak sentimenteel, moralistisch of vroom, met veel nadruk op vriendschap, deugd en herinnering (vergeet-mij-niet). Het album had iets van een gedenkboek, iets om te bewaren.

6 december 1938

Poësie album van Liselotte Sigmund, van Sinterklaas 6 december 1938

Lotte kreeg haar Poesie album van Sinterklaas op 6 december 1938. De bijdragen in het album vertellen het verhaal van familie Sigmund. Eerst woonden ze in Aerdenhout, waar ook de eerste versjes geschreven zijn door klasgenootjes en vrienden. Oktober 1940 verhuist het gezin naar de Hooftlaan in Bussum. Bijdragen uit deze tijd zijn o.a. van de heer en mevrouw de Nooij, waar de familie Sigmund bij inwoonde. Ook zijn er bijdragen van Agnes Bruin, waar Lotte mee correspondeerde en van Esther Souget die samen met Lotte in het klasje zat nadat Joodse kinderen niet meer naar school mochten.

4 januari 1939 Moeder Käthe


Aerdenhout maart 1939, Vader Ernst

Net als zijn vrouw Käthe, schrijft Ernst een gedichtje in het poesie album van Lotte, in het Nederlands.

Wees rustig, wees zeker,
wees waar en wees goed,
en toon in verdriet juist
je trouw en je moed.
Wie flink is en dapper
en slag weet te dragen,
die tracht steeds te helpen
en denkt niet aan klagen
je vader

Namen poesie album Lotte
Moeder Käthe
Vader Ernst
Broer Kurt
Grossmutter Netta
Totie Diewes
Peter Gross
Geertje Wilner
Renate Hertz
Ciska Schippers


Jansje Wilner
Erica Schmidt
Béla Brandon
J.M. Hofland
Anneke Post
A J Koning
Trudie Domhoff
Annie v.d. Weide
Bep Kamp


Fietje Beets
Louky Boltmann
Ans Walop
Rieteke Bonebakker
Nel Leenman
Mej F van der Duin
Je Blonde Vriend
J de Nooij
G.U.F. de Nooij-Krüger


Hannah van Son
Toos Bokhoven
Rieteke Bonebakker
Agnes Bruin
Ariane des Bouvrie
Gerda Dekker
Esther Souget
Marijke van Benthem Jutting
Marcella
E.S. Weijl

9 januari 1939, Grossmutter

Grootmoeder Netta Sigmund schrijft in het Duits. Direkt na de Kristallnacht is ze naar Nederland gevlucht. Toen ze dit versje schreef in het Poesie album van Lotte was ze pas ongeveer 7 weken in Nederland.

9 Januar 39
Liebste Lieselotte!
Wenn einst nach vielen Jahren
mein Name wird genannt,
dann denk zurück und spreche,
wir waren herzverwand.
Rosen, Tulpen, Nelken,
alle diese welken,
Stahl und Eisen bricht,
aber unsere Liebe nicht.
Dies zur Erinnerung
von deiner Großmutter

9 januari 1939
Liefste Lieselotte!
Wanneer, na vele jaren,
mijn naam wordt genoemd,
denk dan terug en zeg:
we waren zielsverwanten.
Rozen, tulpen, anjers,
die verwelken allemaal,
staal en ijzer breken,
maar onze liefde niet.
Dit ter nagedachtenis,
van je grootmoeder

16 januari 1939, je broertje Koertie

Kurt was 6,5 jaar toen hij dit schreef.

Aerdenhout 16 januari 1939
Lieve Liselotte!
ik ben niet als dichter geboren
dus dichten kan ik niet
maar toch wil ik in je album staan
dus zet ik hier mijn naam
je broertje
Koertie

lieffu lot
Achterin het album lag een kaart met op achterkant een tekst van Kurt. Hij schreef: lieffe lot hoe gaat h - gaat het goe - vaal . la. Op de linkerkant staat: maar hoe gaat m ju, waarschijnlijk wilde hij schrijven; hoe gaat het met je. De laatste letter e is zwaar veranderd in een u. De kaart is vrij dik papier, de u is aan de andere kant van de kaart goed zichtbaar. Onderaan de kaart staat geschreven; 13 december 1939 Kurti 3 mnd. Blijkbaar noemden ze hem Kurti. De kaart is kleiner gemaakt, sommige letters gaan over de rand van de kaart.

Plaatjes
Achterin het album zat ook een envelop met daarin poesie album plaatjes. De albums werden onderling uitgewisseld om bij elkaar een versje in het album te schrijven. Het was de gewoonte om daar een plaatje bij te plakken of een tekening te maken. In deze envelop zaten de plaatjes van Lotte.

Amsterdam, 23 juli 1940, E.S. Weijl


E Weijl
De laatste bijdrage in het poesie album van Lotte kwam van E. (Elly) Weijl. Zij werkte voor Ernst Sigmund als secretaresse in Amsterdam.
Elly behartigde de zaken van Ernst en Käthe. Op de 'Westerbork' pagina op deze site staan twee brieven afgebeeld die Elly schreef.

Onderzoek
Het poesie album is bewaard gebleven door de kinderen van familie de Nooij.
Van alle namen die in het poesie album voorkomen is geprobeerd te achterhalen of de personen nog in leven zijn. Van een aantal is contact geweest met nabestaanden, familie, die mogelijk meer informatie hadden zoals bijvoorbeeld foto's.
Esther (David) Souget heeft de oorlog overleefd maar zij had helaas geen foto's van Lotte en Kurt. Esther is in 2019 overleden.
De dochters van Marijke van Benthem Jutting hadden een klassenfoto, zie school.

Oproep
Hierbij een oproep voor familie of nabestaanden van de schoolvriendjes en vriendinnetjes uit het poesie album van Lotte, om eens goed bij de oude foto's te kijken of er klassenfoto's zijn (Montessorischool), verjaardagsfoto's enz waar Lotte (misschien) op staat.

Contact: siodesigner@gmail.com